Amuitz

Hodei ilarak mendebaldetik

iluntze aldera,

eguzkiaren azken izpien

argia orekan.

Enarak, hain beltzak, presaka

urratzen airea,

udako gau geldo epelen

zarata eroa.

Begiak ixten zaizkidanean,

itxi, patxadaz,

badoazkit ere, ihesean

jazartzen nauten hodeiak.

MAITE DITUGUN OLERKARIAK

HATSA elkarteak antolatuta

Larunbata Ekainaren 27an

9h 1/4 elkartzea: Senpere-Larraldean

10etan Oinezko ibilaldia (Atxulegi Ainhoan)

Ordu batean bazkaria Zugarramurdin
(Bazkariarentzat izenak eman behar dira Ekainaren 24eko: hatsaelkartea@aol.com) 

4 etan: Larraldean, Josemari Zendoia-ren olerki irakurketa (Amuitz orri honetan idatzi ditudanetako batzuk, argazkiez eta musikaz lagunduta)

5 etan: Liburu aurkezpena :

• Auxtin Zamora-ren “Zernahi izan eta ere”, Instinktozko hitz eta marraskiekin  lortua
• Koldo Zubeldia-ren  “Antologia poetikoa 1984-2009”, tranze askotatik iraganda idatzia

Beraz, gonbidatuta zaudete

Loreak zimeltzeko jaiotzen badira

koloreak lehertu, usainak zartatu,

bizitzak eztanda udaberrian.

Loreak zimeltzeko jaiotzen baitira.

Hitzak isiltzeko asmatzen badira,

amodioak lehertu, ideiak zartatu,

hartu emanak eztanda gizaki aroan.

Hitzak isiltzeko asmatzen baitira.

Plastikozko loreak salgai txinoan,

plastikozko hitzak gure ahotsean.

Ohitu egiten zara errutinara,

bat-batean dena desagertzen da

(batzuetan)

zenbaitetan dena borborka dago

(beste batzuetan)

eta aditzak sobera dauzkazu

(izan liteke)

eta gero dena duzu gehiegizko

(hala da)

eta ezin duzu errutinara ohitu

aldatzen direlako gauzak,

hurrengo esaldia esateko

hitz guztietatik bakarrik

inoiz ez eta haietatik

soilik ez paperera baina ezinezkoa

orriek mugak albo bietan,

eta goian, eta azpiko aldean,

orduan zentzurik gabeko esaldi luze bat,

ea nola, gabe ere idazle gorenak

ondoko esperimentu inkontziente bat

besterik ez,

gero kurtsorea

maiz esapideak

(ezabatuta hemendik aurrera).

Barnean: zirrara.

Izan

Batzuetan goragalea etortzen zait

eta sabeletik indarra egitean,

koloreak ateratzen dira,

garbi garbiak.

Begiratzen dut

komun zuloan eroritakoa:

iruditzen zait

horiarekin batera

gorrotoa doala beheti,

ur itogarriak laranjatuak dira,

eta urdinak eztarria

urratu dit.

Gero dena ubeltzen da,

eta itxaropen izpi bat

etsaiaren etxean bertan

lehertu egiten da.

Orduan lasaitzen naiz,

kamamila hartu izan banu bezala.

Gardena.

Azala berdea zen,

baina horia izateko bidea zeraman,

altxorra zuria zen,

azal beltzaren azpian gordea.

Eta halere bagenekien

kolore bakarra marroia zela.

Ikasi genuen sukalde piztuetako

leihoetara begiratzen,

irakurri genuen gaitzari aurre egiteko

belarren zerrenda.

Lorezaintzako eskuliburu batean

paradisua aurkitzea bezala,

edota drogarik eraginkorrenak

vademecum zaharkituetan topatzea,

halakoxea izan zen bidaia,

halakoxea itzulera,

baina berandu egin zitzaigun

eta konturatzerako

irudi baten bila genbiltzan

gaueko azken orduan,

norabide jakinik gabe galduta.

Denboraren labirintoan

lortu behar duzun helmuga

une bat besterik ez da,

anabasatik askatuko zaituen unea.

Bidegurutze bakoitzean

ez dakizu aurrera jo,

edo egindako bidean itzuli,

edo ezkerretara joan, eskuinetara…

Ez dakizu non zegoen etorkizuna,

non ikusiko duzun alde egindako denbora.

Ezin duzu atzeman

etorkizuna eta iragana

inguratzen dituen pasabidea.

Ez zenekien bihar itsasoan bainatzen zarenik,

ez duzu jakingo atzo euripean bustitzen zarela.

Denboraren labirintoan ez dago denborarik.

Horregatik zaude hor galduta,

betidanik, betiko.

Horregatik zaude orain,

hori besterik ez dakizu orain.

Entzun ezazu,

entzun, isiltasuna.

Entzun itzazu,

entzun, hotsak.

Ikus ezazu,

ikus, isiltasun beltza.

Ikus itzazu,

ikus, arratseko hotsak.

Ito ezazu,

ito, isiltasun beltz lehorra.

Ito itzazu,

ito, arratseko hots zakarrak.

Ez zaitzatela haiek ito,

ito itzazu ibai behera doan ur ozenetan.

Txindurri ilarak egiten duen bezala oztopo bat jartzen dudanean, hizkien jarioa lekuz aldatu bai, baina ez da eteten.

Lurra harrotzen badut edota busti, sekulan ez naiz infinituraino iritsiko, haatik, nire ekintzaren mugaren bestalderaino iritsiko da txindurri ilara, lekuz aldatuta bai, baina ez etena. Hala hizkien jarioa…

Udaberria hastear dagoenean

itsasora erortzen diren amildegietan

otaloreak dirdiz egiten du

eta bere kolore horiak

ozeanoaren zilarra menderatu nahi du.

Itxaroten duzu belardian etzanda

ni argiari so egiten nagoen bitartean,

erakartzen nauen argitan geratzen bainaiz

neguko azken ilunabarretan,

gaurtik aurrera indartuko den argia delako,

berotuko gaituen kemena duelako.

Itxaroten duzu belardiko mahaietako batean eserita

nik nire baitan jarraitzen dudan bitartean,

begirada infinituan iltzatu baitzait,

nahigabearen mugan,

itxaropenaren beste aldean.

Batera eta bestera ibiltze honetan, itsasoko eszena bat inprobisatzeko denbora besterik ez dut, arrunt eta soila: olatuek arinki kolpatutako arrokak, hondartza aldera hurbiltzen den txalupa urdina eta arrainen erraiak itxaroten duten antxetak.

Eta txaluparen arrastoa poliki desagertzen itsasoaren azaleran.

Arrantzaleen hitzak geruza urdinen artean barreiatzen dira.

Hor doa, hegan bezala airean,

luzatzen duzu besoa,

baita hatz guztiak ere,

esku mugimendu azkar bat

eta sast!

istant batean harrapatzen duzu,

segundo egokian,

agudo ahurra itxi

eta hortxe daukazu,

zuretzako bakarrik.

Mundu osoa

eskuratu duzu,

lekurik betetzen ez badu ere.

Eskua zabaltzerakoan

aurpegi aurrean ipintzen duzu,

haize pixka bat eman, putz!

eta mundu osoa ipintzen duzu berriro

hegan bezala airean.

Ezerezean amildu,

uretara bota,

infernuetara jaitsi.

Bakarrik nahi izan nuen

sokaren gainean ibili

babestuko ninduen sarerik gabe.

Denbora gehiago

lortu nahi nuen soilik,

azken ordura arte ez utzi

egin beharreko lana.

Baina antzokira sartu nintzen

eta jesarlekuen bestaldera

aurkitu nuen nire burua.

Antzezten berriro ere.

Artaldea zelai itxian edo

euliak leihoaren aurka bezala

hala dabiltza eskuetako hatzak

teklen gainean,

galdu itxura dutela

baina handik ezin irten,

hizkiak laztantzen batzuetan,

besteetan irensten,

eta gehienetan kolpatzen,

noizbehinka atseden hartuz

berriro ekiteko:

noraezean itxuraz

baina ihes egin ezinik.

Udaberriaren zain,

negu luze honetan

eguzkia atera den unean,

udako basoak irudikatzen ditut,

berde eta trinkoak,

zuhaitz emankorrak.

Laino zabal grisa

nire gainetik kentzeko

beharra baitut.

Eguzki izpi batek

ukitu nauelarik,

beste galaxia bateko

planeta urrun batean

izanaren sentsazioa etorri zait.

Hori besterik ez.

Eguzki izarrak ez dit

ezer gehiago esan

gaur arratsaldean,

luze itxaroten egon banaiz ere.

Nolabait berreskuratzen dut

duela hainbat hilabete hasitako haria,

eta kuxinen artean etzanda,

ikusten zaitut leihotik begira,

eta lo hartzen dut horrela

beste egun bat desiratuz,

beste hilabete bat,

beste garai oso bat.

Ametsetan, ordea,

ikusten zaitut ispiluari begira,

eta ez dut esnatu nahi oraindik,

ez dakidalako

noiz egingo diozun galdera

ispiluari, leihoari, bizitzari,

zure ondoan zabaltzen den urmaelari.

Bere ertzean garrasika

hasten zarenean

itzuliko naiz.

Coimbra da ibai ondoko pasealekua Mondegoren ertzean, muino bat ur gardenen gainean eta kale sare trinkoa, jendez josia.

Enparantzak eta elizak, unibertsitatea eta jakintza, art déco eraikinak hala moduz gordeak, jatetxe txikiak eta trolebus zuriak.

Coimbratik zoaz aldapetan gora, zubiak zeharkatzen dituzu eta espaloietako zuloak saihesten, eta ni zure atzetik noa, urtezahar arratsalde honetako airea arnasten, edo zure aurretik, zapaldu behar dituzun harlauzetan alfonbra zabaltzen.

Euria dakarten hodei beltzen artetik eguzkia atera da hiriaren silueta laudatuz. Eta gaua iritsita, urte berria, zure bizitzako su artifizialik ederrenak eta zaratatsuenak ikusi eta entzun dituzu, Coimbran.

Portoko aldapak,

Douro ibaian amaitzen direnak,

galtzara harri zerrenda luze kurbadunak.

Oroimenean iltzatuta

metalezko zubia baino argiago,

Bomjardin kaleko Antunes jatetxea baino sendoago,

eskualdeko ardo zuri txinpartaduna

edota inguruko hondartzetako txalupek

harrapatutako

eta gero patatekin zerbitzatutako

arraia baino sakonago.

Erraz jaisten diren aldapak,

gero igo beharrekoak.

Eta aldapetan dendak, almazenak,

lokal erdi hutsak eta gainezka egin arte betetakoak,

hezetasuna,

aterkiaren ertzetatik

eta egur ustelduen teilatu-hegaletatik

erortzen diren ur tantak,

kolorea galdutako lozaz apaindutako fatxadak.

Bolhaoko merkatua,

desagertutako mundu baten oroitzapena.

Aliados hiribidetik gora,

tren geltokitik behera

–han bai, han, giro herrikoia–,

argi gutxi kale estuetan,

hamarkadetan izoztutako erakusleihoak.

Zerbaiten bila bezala ibili

ezeren bila gabiltzalarik.

Eta bat-batean ia, ezustean, abenduko olibondoak utzi, kostalderaino iritsi, eta bertan elurtea.

Pixkanaka hasi zuen elurra botatzen, eta gauez desagertu egin zen. Hurrengo goizean ere lotsati hasieran, baina etengabe, dena zuritu arte. Orduan bota zuen gogotik, orduan. Itsasotik lurrina ateratzen zen, uraren epeltasuna berreiatu nahian.

Elurraren zuri gaindiezinak kolore guztiak desagerrarazi zituen. Haizearen hotzak epeltasun guztiak izoztu zituen.

Olibondotik erortzen diren olibek

lurraren gainean

alfonbra koipetsua osatzen,

abenduko eguerdi ondoko eguzkipean.

Hogeita bat zuhaitz ilaran

iparretik babestuta

eta dolarera eramateko

uzta oparoa.